Huisartsen Utrecht Stad, met Sterkzorg en Spoedpost2023Jaar van versnelling
![](https://cdn-i.pageflow.io/_a11643/_e36324/main/image_files/processed_attachments/000/524/315/v1/medium/boten_oud_ehaven__mooiste.webp?1712645144)
Utrecht stad is een een eind op streek met multidisciplinair wijkgericht samenwerken, met de huisarts als spil.
De laatste jaren worden gekenmerkt door verdieping van vertrouwen. De onderlinge samenwerking tussen zorgverleners komt op stoom, aangezwengeld door de stedelijke organisatie van sterkzorg. Je merkt het aan de sprankelende bijeenkomsten vol humor en daadkracht.
Oogsten
In 2023 konden we oogsten wat eerder werd gezaaid, bloeiende innovaties uit verschillende wijken wortelden ook in andere wijken.
Wel leren we dat daadwerkelijk gebruik van nieuwe interventies tijd en aandacht nodig heeft.
Basis op orde
De basis is verder versterkt door het aanpoten van velen.
Denk bijvoorbeeld aan eenduidige contracten voor en de begeleiding van zorgprogramma’s, de vele hoogwaardige trainingen, en de bemensing en ondersteuning van de spoedpost.
Goed lopende processen geven lucht om structurele verbeteringen in te zetten.
Ruggengraat
Andere domeinen in de stad herkennen ons steeds beter als vertegenwoordiging van de eerste lijn.
Veel van onze initiatieven worden inmiddels gesterkt door het overkoepelende IZA Regioplan dat als het ware de ruggengraat vormt van netwerkzorg.
Of het nu gaat om zorgprogramma's, acute zorg of digitalisering, soepel samenwerken is essentieel om stroperigheid en verstopping aan te pakken.
Hieronder volgen vijf rijen met foto-tegels.
- Bovenaan laten praktijken zien hoe zij aan de slag zijn gegaan met meer tijd voor de patiënt.
- Dan volgen enkele paradepaardjes die nu doorbreken in de hele stad.
- Op de derde rij de versteviging van onze spoedzorg.
- Dan de stedelijke fundamenten die zorg ondersteunen.
- Tot slot alle mensen in de diverse gremia die onze resultaten mogelijk maken.
Meer tijd voor de patiënt (MTVP)
Niet minder dan 42 praktijken startten aan de hand van een specifiek praktijkplan met MTVP.
De belangrijkste onderwerpen zijn organisatie van zorg en gespreksvoering.
Een klankbordgroep denkt mee over het ondersteuningsaanbod (zoals scholingen) en heeft het programma voor het tweede jaar in de steigers gezet.
De insteek is inspiratie en scholing rond werkplezier en goed werkgeverschap, zeker ook voor doktersassistentes.
Hierna volgen vier voorbeelden van MTVP in praktijken; krachtige basiszorg, positieve gezondheid, arts aan de balie, en het scheiden van korte en langere spreekuren. Het kernwoord is "vragen!"
TIJD
Onlangs werd het magazine TIJD (klik hier voor de pdf versie, je verlaat dit jaarbeeld) bezorgd bij alle praktijken, boordevol tips van collega zorgverleners.
Gezondheidscentrum Kastordreef in OvervechtDurf te vragenHuisarts Arlette Hemel
Mensen hier staan met 1-0 achter, ze ervaren veel stress en ongezondheid, en kunnen soms niet de vertaalslag maken tussen stress en pijn. Ze denken dat ze een hartaanval hebben. Het is dan moeilijker om psychosomatische zaken te bespreken.
Aansluiten bij waar de patiënt uithangt
Ik pak het 4D model erbij. Wat moet er gebeuren zodat je je beter gaat voelen? We nemen de tijd om te voorkomen dat een patiënt maar blijft draaideuren, zo help je die patiënt én jezelf.
Uiteindelijk gaat het erom dat je aansluit bij waar de patiënt uithangt en dat die inzicht krijgt. De volgende stap is wat je eraan wilt en kunt doen. Soms komt het aan op verdragen dat de dingen zijn zoals ze zijn.
Durf te vragen
Het allerbelangrijkste is dat je nieuwsgierig blijft en expliciet durft door te vragen. Zo wordt de patiënt een persoon met een klacht in plaats van een klacht.
Daar is het 4D model een toegankelijk instrument voor. Je kunt context gebruiken om iemand te helpen met klachten om te gaan.
Onvoldoende geborgd
Het 4D model is een hulpmiddel binnen de aanpak Krachtige Basiszorg (KBZ) dat Utrecht inzet voor praktijken met meer dan 25% achterstandspatiënten.
Helaas is de huidige KBZ-financiering onvoldoende om alle achterstandspraktijken in de stad te ondersteunen.
MTVP is een generieke maatregel, maar voor achterstandspraktijken is meer nodig.
Bekijk hier de korte video of lees het volledige interview op pagina 44 van het magazine TIJD (je verlaat het jaarbeeld).
TherapeuticumDoordrongen van positieve gezondheidHuisarts Juliëtte van Gijsel
Kortweg komt dat laatste neer op je verbonden voelen met alles in jezelf, de mensen om je heen en soms iets goddelijks. Een groter bewustzijn.
Als huisarts word je opgeleid in de denkmodus, Is het stuk en kunnen we het maken?
Ik help een patiënt liever om zichzelf te helen. We letten vooral op wat er goed gaat, halen iemands kracht naar boven en kijken van daaruit hoe we het gesprek kunnen verbreden naar gebieden die wat minder goed gaan.
Spinnenweb
Als standaardmethode scoren we verschillende levensgebieden (lichaamsfuncties, dagelijks functioneren, meedoen, kwaliteit van leven, zingeving en mentaal welbevinden) in een spinnenweb.
Je komt er misschien achter dat iemand met een pijnlijke knie zich ontzettend eenzaam voelt, of niet meer kan meedoen, wat de pijn verergert. Wanneer je breder kijkt heb je ook meer ingangen voor verbetering.
Voor patiënten die er middenin zitten is het vaak één grote ellende. Met een score van vijf misschien nog steeds, maar het is wel verbeterd. Dat stimuleert.
Of ik het spinnenweb inzet hangt af van de patiënt. In moeilijke gevallen, wanneer de klachten al langer bestaan en iemand heeft al van alles gedaan, laat ik het door de patiënt invullen. Dat maakt het ook makkelijker om anderen in te zetten, een fysio, psychosomatische of kunstzinnige therapie. Je denkt en handelt veel makkelijker multidisciplinair.
Gestructureerd vragen
We hebben een multidisciplinaire groep waarmee we kijken naar patiënten met ALK. We hebben een gezamenlijke intake, aan de hand van het spinnenweb vertelt een patiënt van alles. Ik ga dan gestructureerd alle kopjes af.
Samen met de patiënt kijken we waar het eerst hulp nodig is. Vaak staat niet het fysieke voorop. De groepsleden denken meteen mee bij wie te beginnen.
Ook dit doen we aan de hand van het spinnenweb. Het blijft bijzonder, als je je aan de specifieke vragen van zo’n lijst houdt, hoor je van een patiënt die je al jaren kent opeens iets wat je niet wist. Als arts ben je nu eenmaal geneigd dezelfde soort vragen te stellen.
Zelfreflectie
Vanuit de ALK-stuurgroep voor de stad vergelijken we nu het 4D model van Krachtige Basiszorg met het spinnenweb van positieve gezondheid. We schrijven op wanneer je wat kunt gebruiken.
Het 4D model is sterk gericht op de sociale inbedding die er moet zijn om tot autonomie te komen. Hier halen we de zingeving sterker naar boven, wat niet voor iedereen geschikt is, het vereist toch een zekere mate van zelfreflectie.
Zie hier de korte video of lees het volledige interview op pagina 46 van het magazine TIJD (je verlaat het jaarbeeld).
Er is trouwens ook een spinnenweb speciaal voor kinderen, lees het interview met Lotte Vlak op pagina 40 van TIJD.
Praktijk de Lichtenberch in OvervechtArts uit zichtHuisarts Martijn van Eijk
Bijstellen
Het heeft veel voordelen, maar toch ook nadelen. Vroeger in je spreekkamer had je geen invloed op wat er op je bord kwam, maar helemaal voorin aan de balie rolt de turbulentie over je heen zodat je continu aan het switchen bent.
We wisten, als we dit willen verbeteren hebben we hulp nodig. Met een lean coach keken we waardoor we soms overprikkeld raakten en wat we daaraan konden doen.
Uit zicht
Patiënten melden zich nu niet meer bij de regie arts voor een afspraak. Die zit een beetje uit zicht.
Zelf de telefoon aannemen, daar ben ik wel van teruggekomen. Je hebt assistenten nodig, anders blijf je zitten met allerlei klussen die je zelf moet doen, kleine verrichtingen zoals urine, ECG of zwachtelen.
Samen concreet
Tweemaal per week overleggen we praktijkbreed over processen, aan de hand van A-3’tjes waar onze doelen, kernwaarden, visie en gewaagde doelen op staan. Zo houden we het concreet.
Bekijk hier de korte video, kijk terug naar de originele video of lees het volledige artikel op pagina 28 van het magazine TIJD (je verlaat het jaarbeeld).
Gezondheidscentrum de Amazone in OvervechtEen werkfamilie met rust en plezierHuisarts Ashrita Tedjai en assistent Chadia Gandouzi
We liepen vast qua spreekuren, die waren volgepland, terwijl het vaak aan de telefoon afgehandeld had kunnen worden. Er kwamen ook allerlei spoedzaken tussendoor. Die frictie zat ons dwars.
We wilden de verantwoordelijkheid beter verdelen over het hele team. Realiseerden ons dat we als huisartsen aan de voorkant meer moesten sturen om aan de achterkant in de spreekkamers meer controle te hebben.
Kort en snel
Nu zit je als dagarts halve dagen bij de assistenten. Je voelt direct de vibe, al neem je niet zelf de telefoon op.
Bij twijfel overlegt de assistent direct met jou. Dat is beter dan na een heel gesprek met een patiënt alles neer kalken en pas twee uur later overleggen. Dan is ze de energie vergeten die ze tijdens het gesprek voelde.
Je pakt als dagarts over wanneer een specialist belt, om herhaalrecepten te autoriseren of iemand met een bloedende wond snel te zien, hechten, pleister erop en wegwezen.
Korte dingetjes vang je meteen af zodat de artsen in de spreekkamers niet gestoord worden. De winst zit hem dus in het bewuster inplannen van je spreekuren.
Tandem voor korte consulten
De dagassistent doet taken waarbij ze niet gestoord wil worden, zoals de administratie, voorraad, of helpen bij behandelingen.
De bloedende hand maakt ze schoon, stelt de patiënt wat vragen, de dagarts komt even kijken, geeft aan hoe te verbinden en dat doet de dagassistent vervolgens.
Het bespaart veel tijd. Zo erin en zo eruit, tempo!
Een patiënt belt en kan dezelfde dag nog komen voor acute problemen.
Kies jij de dokter, dan bepalen wij de tijd
Door de shift te maken tussen korte en gewone consulten hebben we in de spreekkamer meer tijd om gesprekken te voeren over hoe het met iemand gaat. Spreekuren worden daardoor wel zwaarder, maar je bent veel rustiger bezig met je patiënt.
We hebben een wachttijd van twee weken wanneer een patiënt bij mij op spreekuur wil. Ons beleid is, kies jij de dokter, dan bepalen wij de tijd. Kies jij de tijd dan bepalen wij de dokter. Veel patiënten vinden het niet erg om te wachten als ze bij mij terecht kunnen. Anderen zijn verbaasd dat ze heel snel terecht kunnen.
Druk aan de balie
Inloopspreekuren en afspraken maken aan de balie doen we niet meer. Mensen eisten soms dat ze gelijk geholpen werden, Ik sta hier toch, ik zie de dokter daar! Agressie kostte veel tijd. Nee, je belt voor een afspraak en dan triëren we.
Bekijk hier de korte video, of lees het volledige artikel op pagina 26 van het magazine TIJD (je verlaat het jaarbeeld).
Best practices delenParadepaardjes Van stal naar stad
Initiatieven starten vaak als pilot in een wijk, waar ze kunnen uitgroeien tot paradepaardje.
Vaak zijn deze initiatieven zinvol voor meerdere wijken, of zelfs de hele stad. Een van de redenen waarom een stedelijk samenwerkingsverband meerwaarde heeft.
Opschalen
Een aantal van die paradepaardjes werd vorig jaar uitgereden naar de hele stad.
Overigens geen reden om achterover te leunen, want zorgen dat een vernieuwing daadwerkelijk wordt gebruikt, vergt de meeste inspanning.
Hierna enkele initiatieven die afgelopen jaar in alle wijken zijn geïntroduceerd:
- Welzijn op recept (WOR)
- Aanhoudende lichamelijke klachten (ALK, voorheen SOLK)
- Valpreventie
- Leefstijl interventie
Leien dakje
Natuurlijk ging niet alles van een leien dakje. Alhoewel we erg enthousiast zijn over de pilot "herstel-ondersteunende intake" (HOI) in Oost, konden we in eerste instantie niet genoeg ervaringsdeskundigen vinden om door te pakken. Uiteindelijk is laatst toch nog een tweede pilot met bevlogen ervaringsdeskundigen gestart.
En voor de longaanval die we na Lombok in de hele stad te lijf wilden gaan, kregen we onvoldoende financiering voor de noodzakelijke paramedische behandeling. We zien het maar als een kinderziekte op weg naar een multidisciplinaire aanpak.
Nieuwe aanwas
Er groeiden ook verse wijkpareltjes aan. Om er maar eens een paar te noemen; Chronische pijn vergeten en je lichaam leren vertrouwen door te dansen met je fysiotherapeut in Utrecht West, peersupport en samen beslissen in Utrecht Oost, de apotheker die receptendoosjes uitdeelt met het advies te gaan wandelen in de binnenstad, stoppen met roken in noordwest en tot slot de nieuwe armoedecoalitie in noord die hulp vanuit diverse domeinen laagdrempeliger maakt.
Dansante fysiotherapieAanhoudende lichamelijke klachten (ALK)
West en Overvecht maakten op basis van de zorgstandaard een samenwerkingsprotocol rondom chronische pijn.
Deze manier van samenwerken is nu overgenomen door alle wijken.
Huisarts Anne Decanniere:
"Chronische pijn speelt een grote rol. Mijn eerste verwijzing is naar de fysiotherapeut. Mocht dat na een week of zes niet verbeteren, dan kijken we wat er bij een patiënt speelt en verbreden de aanpak, bijvoorbeeld richting het buurtteam."
"Ik had een patiënt met heftige rugpijn die een MRI wilde laten maken, waarop ze drie maanden moest wachten.
Door contact te houden kwam ik erachter dat ze in de tussentijd afwachtte. Ik besprak met haar wanneer de klachten verergerden. Ze bleek almaar door te gaan met haar drukke leven en ik kaartte het belang van rust aan.
Er vielen bij haar wat kwartjes en uiteindelijk was ze al een stuk beter voordat die MRI gemaakt werd.
Je doorbreekt zo dat iemand verder afglijdt. Ik ben daar meer alert op."
Dansante fysiotherapie
Intussen rust West niet op haar lauweren.
Huisarts Thijs Luchtman: "In Lombok is gestart met dansante fysiotherapie. In beweging komen op muziek bij chronische klachten helpt om je lichaam weer te voelen en te vertrouwen."
Verbinding tussen geest en lichaam
De kwetsbare wijk Kanaleneiland (Zuidwest) heeft een cursus opgezet voor vrouwen met ALK.
Huisarts Nanja Danhof:
"Vaak leggen zij zelf niet de verbinding tussen dagelijkse stress en de signalen van hun lichaam. Telkens komen ze langs met bijvoorbeeld hartklachten en hameren dan op diagnostiek.
De sleutel is een uitgebreide aanpak waarbij deelnemers zelf ervaren dat wat je meemaakt wel degelijk invloed heeft op je lichaam. Ze doen ontspanningsoefeningen en leren aan de hand van pictogrammen hun gevoelens te benoemen."
Meer weten? Bekijk dit filmpje van het ALK team
NetwerkzorgWelzijn op receptVerwijzen naar de sociaal makelaar
![](https://cdn-i.pageflow.io/_a11643/_e36324/main/image_files/processed_attachments/000/525/657/v1/medium/dock_dames_3.webp?1713440842)
Met Welzijn op Recept hoeven huisarts en POH niet zelf te bedenken waar ze een bewoner naartoe kunnen sturen in het sociaal domein. Er zijn domweg te veel instanties, die ook nog steeds veranderen, om het overzicht te houden.
Het recept verwijst naar de sociaal en beweegmakelaar die de weg wel weet.
Voorkomen
Door bewoners tijdig op fysiek, mentaal, sociaal of maatschappelijk vlak in beweging te laten komen, voorkom je erger.
Je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn. In de wijken Noordwest en Zuid wordt sinds kort ook Welzijn op Recept voor kinderen en jongeren aangeboden.
Groei
Nu Welzijn op Recept overal beschikbaar is, neemt het aantal verwijzingen snel toe. Afgelopen jaar zijn bijna 900 patiënten verder geholpen.
Kijkje achter de schermen
Wil je weten wat er allemaal gebeurt wanneer je mensen doorverwijst met Welzijn op Recept?
Klik op de foto hieronder en ga op de koffie bij Tamara Erkelens (l) en Lotte Wienen (r), de sociaal makelaars van DOCK.
Van project tot aanpakValpreventieVitaal oud worden
Insteek bij deze wijkgerichte ketenaanpak is (jongere) ouderen bewust maken van valrisico’s en ze motiveren te bewegen.
Brede aanpak
Het project Vallen Voorkomen dat in wijk West tot bloei kwam, is uitgegroeid tot de brede ketenaanpak Valpreventie. Inmiddels is valpreventie in alle wijken opgepakt, al is de ene wijk verder dan de andere.
Afgelopen zomer was er een succesvol werkbezoek vanuit het Ministerie, waarin we het succes van de vallen voorkomen aanpak konden demonstreren.
In balans
Voor mensen met een matig valrisico is in een aantal wijken met de fysiotherapeut en de sportcoach van 'Sport Utrecht' het programma 'InBalans' gestart.
Hoe herken je matig valrisico? We zetten onder andere smart floors neer op plekken waar ouderen samenkomen, voor hun griepprik bijvoorbeeld.
In november was er het zorgsymposium "Breng vallende ouderen in evenwicht." Bekijk hier de korte impressie, je verlaat het jaarbeeld.
Gamende ouderen
Bij preventie speelt het sociaal domein een grote rol.
In West zijn ouderen in de buurthuizen flink aan het gamen geslagen. Een speelse manier om hen vitaal te houden.
Zie ze hier, je verlaat het jaarbeeld.
Valrisico vaststellen
Inmiddels is in een half jaar tijd bij ruim duizend 65-plussers het valrisico vastgesteld. Geen overbodige luxe, want 60% van hen loopt matig of hoog risico.
Valrisico wordt vastgelegd in het digitale schriftje OZO, waar andere zorgverleners informatie aan toevoegen, zodat de huisarts een totaalbeeld krijgt en valpreventie kan beginnen.
Je zou bij veel meer ouderen het valrisico willen vaststellen. Helaas is de tijd van zorgverleners schaars. Zo wordt er nog teveel gevallen.
Leefstijl als sleutel tot gezondheidGecombineerde Leefstijl Interventie (GLI)Ingebed in een gelijkgerichte aanpak
In alle acht wijken van Utrecht hebben we GLI-aanbod gerealiseerd, samen met de buurtcoaches van 'Sport Utrecht'.
We leren hen steeds beter kennen, waardoor we concrete afspraken kunnen maken en gezamenlijk optrekken richting GLI-aanbieders.
Afgelopen jaar is het aantal deelnemers aan het GLI-aanbod verdubbeld.
Gelijkgerichtheid
Met alleen een GLI-aanbod ben je er niet. Daarom zet team leefstijl zich hard in voor een Leefstijlcoalitie in de regio. Meer afstemmen om gelijkgericht te kunnen werken, en zo meer impact te maken.
Het lijkt te gaan lukken! Alle domeinen willen meedoen: ziekenhuizen, gemeentes, GGD, sociaal domein én bewoners.
Medisch probleem
Wanneer wordt een leefstijlprobleem eigenlijk een medisch probleem dat om zorggerelateerde preventie vraagt? Het antwoord is simpel. Wanneer je een chronische ziekte hebt, of dreigt te krijgen.
Niet alleen diabetes en COPD zijn chronische ziekten. Ook het flink oprukkende obesitas is een ziekte die de biologie van je lichaam verandert, en dus zorg behoeft.
Acute zorgDoorbouwen aan kwaliteit
Het afgelopen jaar is de vraag naar spoedzorg licht gedaald. Dat gaf wat meer rust, zodat er niet steeds in crisismodus hoefde te worden gewerkt.
Het aantal incidenten rond agressie is eveneens afgenomen.
Ook de ondersteuning vanuit de holding kreeg meer vorm, het fundament dat in 2022 werd gebouwd is uitgehard, waardoor ruimte ontstaat om structureel te werken aan verbetering.
Tijdig telefoon aannemen
Desondanks konden we niet geheel en al voldoen aan de streefnormen voor tijdig de telefoon opnemen. Dit is een algemeen verschijnsel voor huisartsenposten in Nederland.
In toom houden
Het was bovendien een flinke uitdaging om de kosten in toom te houden.
We konden gelukkig sturen op de verschuiving van duur extern personeel naar mensen in dienst. Er zijn veel junior triagisten aangenomen.
Ook zijn we met één in plaats van twee visiteauto's gaan rijden.
Kwaliteit
Dit jaar is een coördinator aangesteld die zich focust op de kwaliteit van triage. Er is gekozen voor meer senioriteit van teamleiders.
Ook is er een speciale commissie ingesteld die incidenten uitpluist om daarvan te leren.
We hebben besloten om een pool van regieartsen op te zetten, dit zijn god ingewerkte artsen die vaker komen. Anderen kunnen op hen terugvallen. In 2024 gaat de pool daadwerkelijk van start.
Beeldbellen
Het beeldbel triageconsult is geïntroduceerd.
Vrij roosterenontlast praktijkhouders en verbindt waarnemers
Na maanden van voorbereiding door de werkgroep en het management van spoedzorg, is na de zomer vrij roosteren daadwerkelijk van start gegaan.
Eigenaarschap
Doel is een werkwijze die recht doet aan het feit dat er steeds minder praktijkhouders en steeds meer waarnemers zijn.
Veel waarnemers blijken wel degelijk bereid om verantwoordelijkheid te nemen en eigenaarschap te tonen voor het reilen en zeilen van de post.
Er waren zelfs zoveel waarnemers die zich structureel aan de post wilden verbinden dat het rooster snel was gevuld.
Eenvoudige en complexe spoedvragen scheidenGezamenlijke triage
HUS neemt actief deel aan de IZA Regiotafel Acute zorg (ROAZ).
Eind 2023 hebben de gezamenlijke ketenpartners (RAVU, SEH, RHO's, VVT, Altrecht) het Regioplan Acute zorg vastgesteld.
Op de juiste plek?
Met name bij de RAVU doet zich het probleem voor dat de helft van de binnenkomende telefoontjes beter bij de huisartsenpost kan worden afgehandeld.
Voor de huisartsenposten (waar bijna driemaal zoveel telefoontjes binnenkomen) geldt echter dat de overgrote bulk van monodisciplinaire klachten zelfstandig kan worden afgehandeld. Onze kracht is onze no-nonsense huisartsenaanpak, dat leer je immers als poortwachter van zorg.
De ROAZ deelnemers onderschrijven dan ook dat er géén centraal telefoonnummer komt voor alle acute zorg.
Meer gezamenlijk optrekken
Wel maken we bij complexe patiënten (één op de tien) meer gebruik van elkaars kracht. Afgelopen zomer werkten enkele van onze triagisten bij het Zorg Coördinatie Centrum (ZCC) goed samen met de RAVU, GGZ en VVT.
Bovendien gaan we processen binnen de acute keten meer op elkaar afstemmen; één triagemethodiek, wederzijdse transparantie over capaciteit en doorgeleiden van patiënten zonder levensgevaar van de RAVU naar de huisartsenpost.
Aandachtspunten
Samenwerken is geen panacee voor alle kwalen. Als huisartsen moeten we ervoor zorgen dat de kracht van onze monodisciplinaire acute zorg overeind blijft en afdoende gefinancierd wordt.
Wanneer er teveel effort (en middelen) wordt gestoken in de centrale voorziening, kan dit ten koste gaan van het eigen proces. Goede acute zorg in de toekomst is dan ook een van onze strategische speerpunten.
We willen als aandeelhouder een stem in de centrale coördinatie voorziening. Ook zijn we gebrand op goede werkafspraken ten aanzien van patiënten die vanuit de RAVU worden doorverwezen.
Kantoor Arthur van SchendelstraatZorgondersteunersHebben er zin in
De eerstelijn in Nederland staat onder druk. Ook in Utrecht.
Al is die ene 24/7 huisarts voorgoed verleden tijd, buurtgerichte kernteams rondom de patiënt zijn een goed alternatief.
Zo weet je je als patiënt gekend en blijft het contact laagdrempelig, terwijl er achter de schermen druk wordt samengewerkt.
Ondersteuning
Wij richten ons erop die kernteams goed te laten functioneren. Samen werken we aan inhoud van zorg, gelijke toegang tot zorg en organisatie van zorg.
Door harmonisering ontlast je praktijken en krijgen artsen, apothekers en fysiotherapeuten weer zin om praktijkhouder te worden.
Machinerie
Om zorgverleners te ondersteunen bij hun werk, regelt de regio-organisatie een aantal zaken in één keer voor de hele stad.
Hierna zie je wat de mensen van de regio-organisatie zoal doen om de kennis en de tools van zorgverleners op peil te houden.
Veilig digitaal werkenMet patiënten, in de eigen praktijk en met andere zorgverleners
![](https://cdn-i.pageflow.io/_a11643/_e36324/main/image_files/processed_attachments/000/525/003/v1/medium/Stockafbeelding_zelfmeten.webp?1713177205)
Digitale zorg werkt efficiënt en makkelijk, maar niet voor iedereen. Om digitale zorg wel toegankelijk te maken voor iedereen is vorig jaar de helpdesk digitale zorg voor patiënten geopend. Patiënten van praktijken die hierop wijzen maken er steeds meer gebruik van.
Ook wordt steeds vaker gebruik gemaakt van veilig mailen tussen huisarts en patiënt.
Praktijken Digifit
Veel praktijken hebben behoefte aan ondersteuning van hun kantoor-ICT. Daarom hebben we een ondersteuningspunt opgezet dat begin 2024 van start is gegaan.
Onderling contact tussen zorgaanbieders
Op één praktijk na zijn alle praktijken aangesloten op het Landelijk Schakel Punt! Zij kunnen via deze zorginfrastructuur veilig patiëntgegevens uitwisselen met andere zorgaanbieders.
En het gaat ook nog eens makkelijker worden. We implementeren momenteel de nieuwste NTA-norm, zodat je zonder gedoe met extra verificaties kunt mailen naar andersoortige accounts.
Netwerkzorg met Trijn
De grootste klapper gaan we maken door met behulp van ICT de juiste zorg op de juiste plek te laten landen.
Dat vereist transparantie, eenduidigheid en soepel contact tussen zorgverleners onderling. Netwerkzorg noemen we dat. We regelen het samen op regioniveau. En het vehikel heet Trijn.
Klik op de foto hieronder en Bart van Pinxteren licht toe hoe Trijn aan het rijden is.
Basis op ordeOp stevige fundamenten bouwen aan verbetering
Vernieuwing gedijt goed op een vaste ondergrond. De afgelopen jaren werkten vele handen gestaag aan het op rolletjes laten lopen van die ondergrond. Met name rond de zorgprogramma's. En het resultaat is best indrukwekkend.
Een greep:
- Kernteams in alle wijken, voor alle thema's (chronische zorg, ouderen, GGZ, jeugd, leefstijl en digitale samenwerking).
- Regionale RTA's voor chronische aandoeningen.
- Eenduidige contracten tussen Sterkzorg en praktijken voor alle zorgprogramma's;
- Het in 2022 geïntroduceerde CVRM-programma maakt inmiddels stevig onderdeel uit van chronische zorg.
- Onze praktijkconsultenten ondersteunen praktijken en zijn samen met de POH gestart met intervisie.
- Praktijken weten ons inmiddels te vinden en de performance indicatoren voor de zorg aan patiënten zijn goed. Zie pagina vijf van infographic.
- Steeds meer praktijken nemen deel aan het stedelijke contract POH GGZ, mede doordat we mogelijkheden bieden voor versterking van de samenwerking en verlaging van de werkdruk. Denk daarbij aan consultatie, uitbreiding van groepsinterventies en herstel-ondersteunende gesprekken.
- Het Stedelijk Platform Ouderen Utrecht Stad heeft een meer doelgerichte structuur, waar alle partijen rondom (kwetsbare) ouderen samenwerken. Zij zijn penvoerder gezond ouder worden (IZA).
- Basis van onze ouderen aanpak is het OmU overleg, dat inmiddels in alle wijken loopt. Er zijn met name knelpunten rond VVT geadresseerd.
- Ook voeren we jaarlijks op feiten gebaseerde wijkgesprekken met behulp van de infographic.
- De registratie van behandelwensen (Weet Wat u Wilt) van ouderen is toegenomen tot circa 25%, mede dankzij voorlichtingsbijeenkomsten in de wijk.
- Het aantal ouderen met complexe problematiek met een digitaal OZO schriftje is toegenomen van 1.500 tot bijna 2.000.
- Een nieuw convenant ‘samenwerking met
de Specialist ouderenzorg’ is ondertekend.
- De processen en rollen voor zowel de thematische werkgroepen als de academie zijn beschreven.
- HR heeft de
basis verder verstevigd met een medewerkershandboek
en diverse personele regelingen waarin de verschillen tussen de spoedpost, Sterkzorg en het bureau zijn rechtgetrokken, en functieherschikking bij de spoedpost heeft plaatsgevonden;
- De spoedpost zet haar HKZ certificering om naar NPA. Hun aanpak is pragmatischer. Bovendien gebruiken dagpraktijken dezelfde certificering.
Op volle toerenZonder plezier kun je niet lerenAcademie verbreedt aanbod
De Academie geeft inmiddels volledig multidisciplinaire scholingen. Ook de inhoudelijke focus is verbreed. Lag voorheen de nadruk op chronische zorg, nu is er aandacht voor alle thema's.
En, last but not least, waren er afgelopen jaar eindelijk weer live DUO-dagen. Volgens de 130 deelnemende huisartsen, AIOS, praktijkassistenten, praktijkondersteuners, verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten was het een doorslaand succes.
Hoogtepunt op hoogtepunt
Een paar mooie momenten:
De Summerschool Digitale Samenwerking, een serie korte online scholingen voor bijna honderd zorgprofessionals uit 44 verschillende Utrechtse eerstelijnsorganisaties.
De Leefstijllezingen, over bijvoorbeeld obesitas, werden gevolgd door ruim 70 multidisciplinaire professionals.
In de Scholing Samen Triëren, versterkten huisartsen en triagisten hun samenwerking, ten bate van optimaal overleg op de spoedpost.
Ruim 90 mensen namen deel aan het Symposium Ouderenzorg, een avondvullend programma over samenwerking op het gebied van kwetsbare ouderen.
Ontwikkelslag
Achter de schermen is bovendien hard gewerkt aan de keuze van een Leer Management Systeem dat in 2024 wordt geïmplementeerd. Het biedt:
- Gebruiksgemak voor zowel deelnemers als organisatoren van scholingen.
- Didactische verbetering, er worden meer leervormen aangeboden en naslagmateriaal kan beter worden ingezien.
- Meer samenwerking en uitwisseling door inzicht in het scholingsaanbod van zowel stad, wijk als praktijk.
Slim samenwerken
Ondertussen hebben we processen efficiënter ingericht, zodat we ons scherper kunnen richten op de leeractiviteiten.
Ook efficiënt, intensiever samenwerken met de Academies van andere regio's. De eerste gezamenlijke scholing is al opgezet.
Horizon
Naast al dit werk verloren we de horizon niet uit het oog. De eerste stappen richting een brede, toekomstgerichte visie op leren en ontwikkelen zijn gezet.
Financieel fundament mag stevigerHUS in cijfers
Infographic kwalitatieve kengetallen
Klik hier voor een visueel overzicht van kwalitatieve kengetallen
Financiële kengetallen
HUS bestaat uit vier onderdelen, elk met een eigen jaarrekening:
Coöperatie
Afgelopen jaar werd wederom afgesloten met een negatief resultaat (38.000 euro), veroorzaakt door de deelneming in de Spoedpost.
Klik hier voor de jaarrekening van de coöperatie.
Ondanks het negatieve resultaat is de financiële positie van de groep afdoende. Toch willen we een robuuste reserve opbouwen om eventuele tegenvallers op te kunnen vangen. Hierover zijn we in gesprek met de zorgverzekeraar.
Holding
Het resultaat van de holding exclusief deelnemingen is met 11.000 euro licht negatief.
Klik hier voor de jaarrekening 2023 van de holding.
Sterkzorg
Sterkzorg laat wederom een licht positief resultaat zien van 11.000 euro.
Klik hier voor de jaarrekening 2023 van Sterkzorg
Spoedpost
De spoedpost had een negatief resultaat van 35.000 euro. Het verlies is fors teruggedrongen ten opzichte van 2022, al lukte het vanwege onder andere hoge personeelslasten (inhuur externen) niet om het gewenste positieve resultaat te behalen.
Klik hier voor de jaarrekening 2023 van de Spoedpost.
Onze regio-organisatie vertegenwoordigt de eerstelijn Krachten bundelen
Vrijwel alle praktijkhoudende huisartsen (maar ook waarnemers en huisartsen in loondienst) in de stad zijn lid van HUS.
De coöperatie HUS is het platform waarbinnen Utrechtse huisartsen hun krachten bundelen om ervaringen uit te wisselen en gezamenlijk hun belangen te behartigen.
Holding
De coöperatie voert haar activiteiten uit via een holding met twee dochters; het multidisciplinaire Sterkzorg en de spoedpost voor huisartsenzorg in avond, nacht en weekend.
Sterkzorg bundelt en vertegenwoordigt de kracht van de eerstelijn (huisarts, apotheker, fysiotherapeut en breder) in Utrecht met multidisciplinaire zorgprogramma’s, en fungeert als aanspreekpunt voor partners in de zorg en het sociaal domein.
Deze stedelijke ondersteuning staat op de schouders van een decennium wijkgericht multidisciplinair werken door praktijken. Sterkzorg bouwt deze samenwerking verder uit, van praktijk naar wijk naar stad.
De spoedpost is direct verantwoordelijk voor huisartsenspoedzorg in avond, nacht en weekend.
Leden en betrokken huisartsen hebben een belangrijke adviesrol.
Algemene Vergadering
Deelnemers aan de algemene vergadering van de holding HUS zijn:
- het huisartsenbestuur met voorzitter Frank Smit, Sanneke Molthof en Tjeerd Bottema die per 1 maart 2023 Karin Kluitmans opvolgde;
- De raad van commissarissen met voorzitter Ella Kalsbeek, Sander Gerritsen en Ruben Baumgarten.
- De bestuurder-directeur Geert Philipsen, per 1 januari 2024 opgevolgd door Marjan Vluggen.
- Ondersteuning door Anja Donker en Karin Bokhove.
Er vonden in 2023 vijf algemene vergaderingen plaats.
De jaarrekeningen van de holding (inclusief spoedpost en Sterkzorg) over 2022, de begrotingen voor 2024 en de meerjarenkoers 2024-2026 zijn goedgekeurd.
Uitgangspunten voor ruimere financiële reserves dan de huidige zijn vastgesteld en aangekaart bij de zorgverzekeraar. Vervolggesprekken vinden plaats in 2024.
Een klokkenluidersregeling is vastgesteld.
Er is een nieuwe bestuurder-directeur benoemd.
Tot slot vond een zelfevaluatie plaats met als belangrijkste aandachtspunten: strategische onderwerpen intensiever met elkaar doorspreken, meer onderling contact en verwachtingen expliciteren.
Hoofd- en nevenactiviteiten commissarissen
Ella Kalsbeek heeft geen hoofd- of nevenactiviteiten.
Sander Gerritsen was tot 1 oktober interim lid RvB bij het Jeroen Bosch ziekenhuis, is sinds 1 juli voorzitter van de landelijke stuurgroep Medicatieoverdracht en is voorzitter RvC De Woningstichting in Wageningen.
Ruben Baumgarten is algemeen directeur Reinier Haga Medisch Diagnostisch Centrum, lid van de Eerste Kamer, lid RvT Vivium Zorggroep Vecht & IJssel, JBC-Mr Visserhuis, Lid RvC AZ Multizorg, Lid Auditcommissie Federatie Medisch Specialisten, voorzitter auditcommissie KNMG en Freelance Lead Assessor Raad voor Accreditatie.
MensenwerkZin in
Na jaren van snelle groei, met veel nieuwe gezichten op het HUS-kantoor, waarvan sommigen al snel weer vertrokken, is er nu meer onderlinge cohesie. En dat zie je terug in de stabiliteit van personeel en management.
Hier vind je alle medewerkers (je verlaat het jaarbeeld).
Stokje overdragen
Wel waren er twee belangrijke wisselingen van de wacht.
Op 1 augustus 2023 begon Mariska de Velde Harsenhorst als medisch directeur van de spoedpost.
Bestuurder-directeur Geert Philipsen die bijna vijf jaar aan het roer stond, droeg per 1 januari 2024 het stokje over aan Marjan Vluggen, rechts in beeld.
Uniek en gemeenschappelijk
En dan zijn er de mensen voor wie HUS werkt, de professionals die elk op een eigen manier hun vak beoefenen, maar ook met een grote mate van gemeenschappelijkheid, zoals liefde voor de eigenaardigheden van mensen en de drang om te helpen.
Ook dit jaar werden weer enkele verhalen uit de eerste hand opgetekend: sportfysiotherapeut Bas Dirkse over oneindige puzzels, huisartsen Wietze Eisenga, Rikste Hinloopen en Anne Decanniere over aandacht geven, een lijntje houden en om de klacht heen praten. Lees hun verhalen hier Je verlaat het jaarbeeld.
MedezeggenschapDoor cliëntenraad en ondernemingsraad
Cliëntenraad
De cliëntenraad adviseert de eerstelijnszorg in de stad. De raad wil vanuit patiëntperspectief een bijdrage leveren aan “Samen zorgen voor kwaliteit van leven,” met als speerpunten; communicatie, kwaliteit en continuïteit.
De volgende onderwerpen zijn 2023 besproken: stadsbrede vertegenwoordiging, vaststelling Medezeggenschapsregeling, vinden van overlegvormen en de bestuurlijke overname van GC Hoograven en GC Lunetten.
De vijf leden zijn; Amina Berkane Abakhou, Peter Bremers, Malika Ennahachi, Dick Kroon een Harry Slot.
Ze gebruiken het eerste jaar om zich te oriënteren op de zorg in Utrecht. Op de foto, hun bezoek aan de spoedpost.
Lees meer over de cliëntenraad op de website van HUS.
Ondernemingsraad
De ondernemingsraad is er voor alle medewerkers van HUS, SUS en Sterkzorg en heeft momenteel vijf leden: Maura van den Kommer (voorzitter), Marlies Osinga, Renata Al, Marieke Dalm en Sylvia Heijkamp.
De ondernemingsraad had afgelopen jaar elke acht weken een overlegvergadering met de toenmalige bestuurder-directeur Geert Philipsen.
In deze overleggen zijn verschillende onderwerpen aan bod gekomen, zoals functiedifferentiatie bij de SUS, het Zorg Coördinatie Centrum en scholingsbeleid.
Afgelopen jaar heeft de ondernemingsraad advies gegeven over een wijziging in de aansturing bij de SUS.
DEEPDIVE!Op de koffie bij DOCKWelzijn op recept
In 2017 is Welzijn op Recept gestart in Overvecht en daarna in Noordwest verder uitgewerkt.
Het begon met de informele vragen die huisartsen stelden. Toen zijn we gaan kijken of het viel in te bedden.
In het begin werkten huisartsen met receptenblokken maar die gingen bij het oud papier. Nu werken we met digitale verwijzingen.
Wanneer welzijn op recept
Het gaat erom dat huisartsen goed weten wanneer ze inzetten op Welzijn op Recept. Het is bedoeld voor mensen met psychosomatische klachten.
Huisartsen kennen het aanbod in de wijk vaak niet, er zijn zoveel organisaties, wij weten wat er allemaal is.
Andere organisaties willen soms ook op recept gaan; kunst, taal, natuur, ect. Maar dat hoeft niet, het kan allemaal via ons, wel zo makkelijk voor de huisarts.
Bewoners zijn vaak naar binnen gericht en weten helemaal niet wat er in de buurt te doen is. Een patiënt zei tegen haar huisarts dat ze haar beste vriendin was, vier keer per week kwam ze langs. Het is de bedoeling dat iemand door onze begeleiding niet meer zo vaak bij de huisarts komt.
Soms lopen mensen hun huisarts nog niet plat, maar wil je dat voorkomen.
Buurtteam
Ik had laatst een dame met een burnout, depressief, baan kwijt.
Ze pakt wel alles op wat ik aanbied, maar vindt het mwah. Ze wil graag praten. Wat ik haar heb te bieden is niet genoeg. Ik meld dat bij het buurtteam.
O jee, ik moet een traject in
We plannen een gesprek en kijken naar iemands interesses, zoeken iets wat bij die persoon past; een beweegvraag, of balans.
We noemen het geen intake gesprek, dan denken mensen, O jee ik moet een traject in. Ze hebben een geschiedenis met de hulpverlening. Ik noem het gewoon kennismaken met een bakkie koffie. Dat geeft rust.
Soms schuif ik aan tijdens het consult met de huisarts, of de huisarts belt me en zet me op de speaker, dan ben ik al in beeld, dat is soms makkelijker dan een digitale verwijzing.
Van huis naar buurthuis
Gisteren sprak ik af bij een dame die al dertig jaar thuis zat. Dat vond ze heel eng, ze had bijna afgezegd. Bij iemand thuis zie je veel en kun je kleine dingen benoemen, zoals: wat een leuk schilderijtje! (Ze reisde dus vroeger). Daarna stelde ik voor om even naar het buurthuis te lopen, dat was toch om de hoek.
Sommigen hebben nauwelijks netwerk. Je gaat letterlijk naast ze staan om ze aan de hand mee te nemen. Is de stap over de drempel van het buurthuis eenmaal gezet, dan kunnen ze landen. Ze weten dat hier op vaste momenten een vrijwilliger zit.
We krijgen veel dubbele vragen over eenzaamheid en bewegen, dan doe ik samen met de beweegmakelaar het eerste gesprek.
Zelf verder
Op zeker moment zagen we allerlei matches tussen mensen. Toen zijn we een serie van acht keer yoga gaan doen en daarna met zijn allen koffie drinken. Daar is een groep uit ontstaan die met elkaar door wilde, met een wisselend aanbod rond bewegen en ontspanning én koffie met elkaar. Er is nu een appgroep.
We hopen natuurlijk dat zo’n groep zelf verder kan, maar dat heeft tijd nodig.
Soms gaat het juist heel snel. Laatst nam ik een dame mee naar het buurthuis die gelijk zei, O kan ik hier achter de bar gaan staan? Dan ben ik snel klaar en hebben we er een vrijwilliger bij.
In Overvecht is een seniorencafé gestart. We horen ze dan bijvoorbeeld praten over ingewikkelde formulieren voor sociale huur en dan kunnen wij er iemand aan koppelen. Zo veel mensen kunnen gewoon niet meekomen, ze begrijpen het niet. Dan doen we het hier stap voor stap.
Verpieteren
Of mensen zitten te verpieteren heeft niks te maken met sociale klasse. Soms kom ik in de meest luxe appartementen. Veel ouderen en vrouwen tussen de veertig en de zestig met de kinderen uit huis, of nieuwelingen in de wijk die alleen maar hard gewerkt hebben en tegen een burnout aanzitten, die hebben net even een zetje nodig.
Bij ouderen is dat lastiger, hun actieradius is veel kleiner, die moet je op een andere manier aan elkaar koppelen. Ik ken veel organisaties met vrijwilligers in hun bestand. Ons netwerk is essentieel voor ons werk.
Wachtlijst
Mensen staan soms op de wachtlijst bij bijvoorbeeld Altrecht. Het is echt niet zo dat ze dan helemaal niks kunnen doen bij ons, maar het is niet genoeg en je moet ook opletten dat ze niet overprikkeld raken.
Zo is de buurtkoffie in het buurthuis ontstaan. Er zijn dan beroepskrachten van bijvoorbeeld Stichting Philadelphia Zorg, Buurtteam Sociaal en de Wilg aanwezig, dan hoeven zij niet bij iedereen thuis langs. Dergelijke dingen met elkaar doen is de richting die we nu opzoeken.
Uitrolfase
We zitten nog in de uitrolfase van Welzijn op Recept. Voor artsen zijn we één van de vele samenwerkingspartners.
Om te zorgen dat Welzijn op Recept echt gebruikt wordt, moet je er als huisarts van horen, we moeten om de zoveel tijd weer langskomen en voorbeelden geven.
Stel je iemand voor die palliatief wordt behandeld. Ook dan is het belangrijk om onder de mensen te blijven komen. Wij kunnen in de wijk kijken wat passend is.
Artsen die bij een presentatie zijn geweest melden veel mensen aan en zo moet het balletje gaan rollen.
We hebben vooral contact met huisartsen, POH's en assistenten, maar helaas nog minder met fysiotherapeuten of apothekers.
Jeugd
Welzijn op Recept voor jeugd is een pilot in Hoograven en Noordwest. Voor 12+ pakt het jongerenwerk Utrecht (JOU) de vragen op.
In Noordwest is op verzoek van de eerstelijn de ondergrens van 12 jaar losgelaten. De sociaal makelaar jeugd (DOCK) pakt de vraag op voor basisschoolkinderen.
Jongerenwerk (JOU) heeft individuele begeleiders en buurthuizen, maar het inbedden in een wijk en toeleiden naar ander aanbod (het makelen), of het creëren van aanbod is nieuw voor hen.
Voorheen richtten ze zich vooral op jongeren die niet meer naar school gaan en op straat hangen. Deze jongeren hebben misschien wel MBO, ze willen graag anderen ontmoeten. Zeker na corona is dat niet altijd vanzelfsprekend.
Handmassage
We bieden in Overvecht een intensieve training handmassage voor vrijwilligers. Twee groepen krijgen de training nu gratis van de gemeente. Als tegenprestatie geven ze een jaar lang handmassages als DOCK-vrijwilliger.
Eigenlijk gaat het over leefplezier, op een ontspannen manier daarover praten terwijl je tegenover iemand zit.
Je brengt op een andere manier een gesprek op gang. Soms zijn mensen heel lang niet meer aangeraakt.
Enkele vrouwen komen uit het Welzijn op Recept bestand, een van hen is de vrouw die 30 jaar thuiszat. Nu doet ze overal aan mee.
DEEPDIVE!Trijn is aan het rijdenDigitaliseren doe je niet in je eentje, zorgprocessen zijn immers met elkaar verweven. Bart van Pinxteren, huisarts en Chief Medical Information Officer (CMIO) bij HUS, over netwerkzorg in de regio:
De regionale samenwerkingsorganisatie Trijn is opgericht om met elkaar de digitaliseringsslag te maken, zodat je de juiste digitale informatie op de juiste plek vindt.
Trijn is de afgelopen jaren omgevormd tot een coöperatie met leden.
HUS is lid, net als de andere eerstelijns regio-organisaties en partijen uit de tweedelijn, zoals ziekenhuizen en de GGZ.
De kracht van het nieuwe Trijn is dat alle relevante zorgaanbieders uit de regio Midden Nederland zijn aangesloten, met het mandaat om afspraken te maken. Je kent elkaar en je gunt elkaar wat.
Het kost veel tijd om alle regionale partijen om tafel te krijgen, maar op dit niveau zit wel de meeste slagkracht.
Landelijk opschalen lijkt misschien nog slimmer, maar dan zit je met allerlei mensen aan tafel die je niet kent en die in de praktijk niet samenwerken.
Trijn heeft drie tafels:
- De digitaliseringstafel, met vanuit HUS onze stadscoördinator digitalisering Carla Broekman, daar worden meer technische discussies gevoerd.
- De RTA-tafel, met vanuit HUS onze medisch directeur Sterkz.org Marije Hilhorst. Actuele RTA’s vind je tegenwoordig op de website van Trijn.
- En tot slot is er de CMIO-tafel, waar ik aanschuif vanuit HUS.
Voortvarend
De directeur van Trijn is voortvarend aan de slag gegaan met een jaarplan dat een negental projecten beschrijft. Ik haal er drie grote projecten uit.
1. Regionale labfunctie
Zo zit ik in het project ‘regionale labfunctie’. Alle laboratoria in de regio maken nu samen met de huisartsen en de apothekers een plan voor één online lab. Dan heb je het over het laboratorium van Saltro (van oudsher de hofleverancier van huisartsen), maar ook de laboratoria van de ziekenhuizen.
De vraag is hoe we ervoor kunnen zorgen dat bij aanvraag van een laboratoriumuitslag, het voor de patiënt niet uitmaakt naar welk lab hij gaat.
Nu heb je voor het ene ziekenhuis het ene formulier nodig en voor het andere ziekenhuis het andere formulier, enzovoort.
Het gaat ook allemaal online, je hoeft de patiënt geen papieren mee te geven, hij krijgt een QR-code en kan zich melden bij het lab, zonder dat hij de online aanvraag nog moet uitprinten en meenemen zoals nu nog vaak het geval is.
Bovendien moet er een viewer komen waarin álle zorgverleners, álle lab uitslagen kunnen zien.
Nu is het zo dat als een van mijn patiënten vorige week bij de cardioloog in het Antonius bloed heeft laten prikken, en ik ook bloedonderzoek wil, ik geen idee heb wat er door de cardioloog is aangevraagd. Dan vraag je het zelf nog maar een keer aan.
Met die ene centrale viewer kan ik, met de patiënt tegenover me, al het bloedonderzoek dat bij die persoon gedaan is, terugzien. Dat is veel doelmatiger.
Ook willen we dat ik op het scherm kan zien wat er al bekend is wanneer ik bloedonderzoek aanvraag.
Nu staan op één pagina in het HIS alle uitslagen, terwijl ik op een andere pagina mijn aanvragen doe. Dan zie ik dus niet wat er al bekend is, zodat ik soms zelfs mijn eigen onderzoek van een tijd geleden dubbel aanvraag.
Vergaderen
Het vraagt veel afstemming om dit voor elkaar te krijgen. We moeten uitpluizen wat voor ons huisartsen handig is en waar patiënten behoefte aan hebben.
Er zijn veel kleine deelvraagstukjes, zoals die QR-code, waar iemand een keer een klap op moet geven.
We hebben nu functionele eisen geformuleerd, daarna gaan we kijken welke leverancier wat kan bieden, tegen welke kosten, wie er betaalt, en wat een oplossing betekent voor de werkprocessen van de huisarts.
Als we een heel ander systeem gaan gebruiken dan bijvoorbeeld Zorgdomein, heb je een heel implementatietraject en moet je leren hoe ermee om te gaan. Daarom werken we liever vanuit bestaande applicaties. Dat geldt natuurlijk voor iedereen die aan tafel zit en daarom is het zo belangrijk dat iedereen die ermee gaat werken, aan tafel zit.
Huisartsen zien nog niet veel van dit project, maar momenteel gebeurt er veel achter de schermen.
Wat de huisarts wel ziet is dat het Diakonessenhuis en Saltro-Unilabs zelf al waren begonnen met de uitrol van een applicatie die dit mogelijk maakt, LabOnline.
Ze gingen praktijken benaderen of die ermee wilden werken. Praktijken worden daardoor overvallen, dus toen we dat merkten (we werden door die laboratoria nogal laat betrokken) hebben we hen gevraagd te stoppen met het verwarren van individuele praktijken. Je maakt die beloftes gewoonweg niet waar in je eentje.
We hebben afgesproken dat we een pas op de plaats maken en het samen regionaal uitzoeken. Zo ontzorg je praktijken want ze hoeven niet zelf in gesprek met ziekenhuizen.
2. Digitaal consult
Wat ik zelf heel spannend en gaaf vind is het project digitaal consult. Dat ligt in het verlengde van het project kort consult dat destijds jammerlijk is gestrand. Waarschijnlijk vanwege het gebrek aan power bij de projectleiding.
Ik vond dat heel jammer, want ik wilde de artsen in de stad zo graag laten zien dat het niet bleef bij mooie beloftes. Helaas konden we nog geen deuk in een pakje boter slaan.
Ik vermoed dat de tweedelijn aan de rem heeft getrokken. De gekozen applicatie was in de ziekenhuiswereld namelijk niet zo gangbaar. De vertegenwoordigers uit de tweedelijn die in het kort consult clubje zaten waren weliswaar enthousiast, maar zij hadden onvoldoende mandaat van de achterban.
Nu is het project belegd bij Trijn zelf. We zijn met iets groters bezig waar kort consult (een korte aanvullende vraag over een patiënt die al bekend is in de tweedelijn) onderdeel van uitmaakt. Want ook de reguliere teleconsultatie voor nieuwe patiënten valt erbinnen.
Bovendien willen we teleconsultatie samenvoegen met verwijzen, zo krijg je allerlei tussenmogelijkheden waarbij je met een specialist heen en weer praat en de context schetst.
Wanneer ik dan een patiënt verwijs naar een poli kan ik er een vraag aan koppelen: “Ik kom er niet uit, ik begrijp niet wat er aan de hand is.” Of: “Ik weet niet hoe ik moet behandelen.“
Soms kan de specialist op afstand bijsturen: “Doe eerst dat en dat onderzoek nog even.“ En soms antwoordt de specialist: “Stuur maar naar het ziekenhuis.”
Nu word ik er soms stapel van dat een probleem binnen de kortste keren weer terug op mijn bord ligt. Die verwijspingpong willen we met digitaal consult voorkomen.
Je moet wel goede afspraken maken, zorg als huisarts dat je een goede vraag hebt. Niet alleen: “Buikpijn, wat is er aan de hand.” Maar: “Ik heb dit en dat al uitgezocht, ik denk daar en daar aan, wat is een goede volgende stap?” En dat je als specialist een goed antwoord geeft, niet alleen van: “Stuur maar naar de poli.”
Ziekenhuizen zijn zelf al met teleconsultatie begonnen, maar het is fijn wanneer dit allemaal in één platform kan. Dat geeft rust en zo kun je dat ene platform optimaal inregelen, bijvoorbeeld dat je kunt kiezen van welke internist je een antwoord wilt.
In een volgende fase willen we ook horizontaal verwijzen en consulteren mogelijk maken, bijvoorbeeld naar een deskundige huisarts collega. Zo help je patiënten zo veel mogelijk dicht bij huis verder.
Verder willen we digitaal overleg ook voor andere eerstelijnszorgverleners mogelijk maken.
Als er nu een meneer bij me komt en zegt: “De fysio vindt dat ik een MRI van mijn knie moet maken,” denk ik: "Ja, jemig, maar waarom dan?" Soms weet ik niet hoe de fysio te bereiken en denk: Laat maar ik verwijs wel. Of ik stuur de patiënt terug: “Ga maar een briefje halen.” Het is niet leuk wanneer de patiënt als een postbode heen en weer loopt. Hoe fijn is het dan wanneer je die fysio online kan bereiken voor een toelichting.
Mandaat en menskracht
Op dit moment hebben we een plan van eisen en consulteren we leveranciers. Zij hebben laatst hun pitch gegeven en nu gaan we kiezen.
Ik verwacht dat we in de eerste helft van 2024 met een eerste versie van start kunnen.
Ik heb er onderhand echt vertrouwen in. Trijn is een volwassen organisatie met meer body, er werken veel meer mensen, er zijn goede projectleiders benoemd, er zit energie en we maken stappen. We zien mooie functionele ontwerpen, zoiets regel je niet even met een klein clubje enthousiastelingen.
En er is dus mandaat. Nu zeggen alle organisaties, “Wij zitten hier aan tafel, wat we besluiten gaan we ook doen. Je kunt naderhand niet meer op de rem gaan staan.”
Het succes van digitaal consulteren staat en valt uiteindelijk met het daadwerkelijk gebruik, maar wanneer je als zorgverlener merkt dat je altijd een goed antwoord krijgt en je gelijk vanuit je HIS vragen kunt stellen, dan denk ik dat je het gewoon omarmt.
3. Telemonitoring
Online gegevens uitwisselen met een patiënt die in het ziekenhuis wordt behandeld, neemt een enorme vlucht, bijvoorbeeld voor mensen met ernstig COPD. Zij kunnen nu eerder terug naar huis, met een appje op hun telefoon.
Af en toe krijgen ze een vragenlijstje voorgeschoteld, soms meten ze hun temperatuur of zuurstof. De app houdt de waarden bij. Zodra ontsporing dreigt, regelt een service centrum de eerste opvang. Zij kunnen heel snel opschalen. Bijvoorbeeld, “Hé, meneer zijn saturatie daalt, hij is minder mobiel, dit gaat niet goed. Als we niets doen wordt hij over een week met spoed opgenomen, maar als we nu iets doen kunnen we het voorkomen.” Dat werkt, het is ook in studies aangetoond.
Longartsen willen nu ook huisartsen betrekken. Cardiologen willen hetzelfde rondom hartfalen want dat kent ook stabiele en ergere fasen. De vraag is of wij dit als huisartsen wel nodig hebben. We staan zeer dicht bij onze patiënten en gaan bijvoorbeeld al makkelijk even thuis langs.
In het ziekenhuis gaat het om honderden patiënten, dus de baten zijn evident, maar als huisarts tuig je misschien een heel systeem op voor een drietal patiënten in je praktijk. We zijn dus wat huiverig om erin te stappen.
Rijdende Trijn
Binnen Trijn hebben we nu afgesproken dat we eerst gaan bepalen hoe we er als huisartsen in staan. Waarschijnlijk zit er ook een substitutiepush van de tweedelijn naar de eerstelijn bij.
Ook leveranciers proberen praktijken warm te maken. Het instrument is supercool, maar waar zit de meerwaarde?
Begin als praktijk dus niet overhaast, tenzij je het superleuk vindt. Geef het dan een kop en een staart en laat ons weten hoe het gaat, zodat we ervan kunnen leren.
Ik vind die dingen ook cool. Zelf test ik nu een tool die meeluistert en een samenvatting maakt van gesprekken tijdens het spreekuur. Ik ga in mijn luie stoel zitten, mijn bureau stond al aan de zijkant, en we praten alleen maar. Een heel verhaal vol koetjes en kalfjes komt kernachtig uit het tool, mooi onderverdeeld in SOEP-regels. Ik hoef niet meer ouderwets achter mijn beeldscherm te zitten tikken.
Dat uitproberen vind ik superleuk, maar je rolt het niet zomaar even uit in de stad. Je moet testen, uitzoeken waar de data worden bewaard, de overeenkomst uitpluizen, gegevensbescherming checken, etc.
Soms bemerk ik ongeduld in de stad. Ik lees weleens berichten op piccolo van: “kunnen we dat niet even regelen, het kan toch gewoon?” Niet dus. Huisartsen willen dingen ter plekke ad hoc oplossen. Die houding is inherent aan ons vak, maar daar leent deze materie zich niet voor.
Om niet te verzanden in allerlei losse applicaties, moeten we erop vertrouwen dat het goed wordt uitgezocht. Als individuele praktijk krijg je dat niet georganiseerd. Het vraagt afstemming, draagvlak, noem maar op. Die Trijn is echt aan het rijden. Hij is nog niet bij het volgende station aangekomen, maar de vaart zit er wel degelijk in.
Dat was Trijn. Laten we nog even inzoomen op HUS zelf, wie doet wat, behalve aanschuiven bij Trijn?
Uitglijer
Met één HIS hebben we in het verleden een uitglijer gemaakt. Er zijn twee scholen. De ene zegt: “Dat moet je doen in de regio, het geeft zoveel gemak qua koppelingen met andere systemen en het op peil houden van je kennis van de applicatie (bijvoorbeeld, hoe maak je een griep oproeplijst).
De andere school, zegt: "Regelgeving door het ministerie gaat leveranciers verplichten om een duidelijke stekkerdoos te maken, zodat het koppelen van allerlei systemen niet meer zo ingewikkeld is.
Daarnaast is er een nationale visie die zegt dat data en systemen gescheiden moeten worden, je data moeten loskomen van de functionaliteit die er als een schil overheen ligt. Dat maakt het veel makkelijker om te wisselen van HIS. Want één aanbieder is leuk en aardig, maar dan houdt zijn prikkel om jou te winnen op. Stel dat je in heel het land maar één systeem zou hebben, dan heb je als aanbieder je klanten stevig in de tang en waarom zou je dan nog innoveren en door ontwikkelen?
In regio’s die met één HIS werken wordt ook best gemopperd. Bij RegiozorgNU werken ze nu in die richting, ik kijk aandachtig toe of het hen lukt om alle neuzen één kant op te krijgen.
Intussen willen we praktijken stimuleren om, als ze willen wisselen, te kiezen tussen twee of drie aanbieders. Dat is al een hoop doelmatiger.
Verder gebruiken we met zijn allen veel verschillende kantoorsoftware-applicaties voor niet patiënt-gerelateerde zaken. Maar maken we er optimaal gebruik van? Hoe zijn die in je praktijk ingericht? Kunnen we dat niet gezamenlijk beter organiseren?
Voor dit soort onderwerpen, die niet bij Trijn zijn belegd ben ik zeer in mijn nopjes met het CMIO-netwerk, waar zo’n 60 huisartsen van regio-organisaties uit het hele land (tot en met Bonaire) bij zijn aangesloten.
We hebben jaarlijks een tweedaagse masterclass en tussendoor sturen we elkaar appjes. We spreken dezelfde taal, zijn het snel eens, willen elkaar helpen en maken gretig gebruik van elkaars ervaring.
Handjes
De huisartsen binnen de ICT-commissie hebben niet de tijd om projecten uit te voeren, daar heb je projectleiders voor nodig. Inmiddels hebben we echt een goed projectteam binnen HUS.
En we willen een CIO, iemand die ICT in de zorg echt vanuit de ICT bekijkt en niet vanuit de zorg. Iemand die de systeemarchitectuur kan overzien.
De gebruikte termen op een rij:
Trijn maakt samen met alle zorg- en welzijnsorganisaties in de regio heldere afspraken over digitale gegevensuitwisseling, zorgcommunicatie en databeschikbaarheid.
De bestuurder-directeur van HUS neemt deel aan de ledenvergadering van Trijn, waar belangrijke besluiten gezamenlijk worden genomen.
CMIO's zijn zorgprofessionals van de deelnemende organisaties die patiëntenzorg leveren én kennis en ervaring hebben met digitalisering.
Er is een landelijk CMIO netwerk, waarin huisartsen met ICT kennis ervaringen uitwisselen en samenwerken.
De toekomstige CIO is een ICT professional, in tegenstelling tot de CMIO die een digitaal begaafde zorgprofessional is.
De ICT commissie van HUS, bestaat uit de CMIO, huisartsen met ICT drive en de stads coördinator digitalisering. Zij bestrijken de digitalisering van zowel HUS als sterkzorg. Bij digitaliseringsprojecten vertegenwoordigen zij HUS binnen Trijn.
Samen met een apotheker en een fysiotherapeut uit het stedelijk trio Digitale Samenwerking vormt de ICT-commissie Elictus: Eerste Lijn ICT Utrecht Stad.